Научниците пронајдоа докази за хронестезија, или ментално патување низ времето.

Хронестезија е всушност способноста на мозокот да биде свесен за минатото и иднината, и способноста ментално да патува низ субјективното време. Пронајдено е дека активноста во одредени региони на мозокот е поврзана со хронестетските состојби кога еден човек мисли на истата содржина но во различни временски контексти. Минато, сегашно или идно.

Способноста да се сеќаваме на минатото и да ја замислуваме иднината може осетно да влијае врз одлуките кои ги носиме во текот на животот. Научниот термин за оваа способност да се иницираат различни временски ментални контексти во мозокот е хронестезија или ментално патување низ времето. Досега, не се знаеше многу за тоа кои делови на мозокот се одговорни за оваа способност и свесното доживување на овие искуства.

Во едно ново истражување, предводено од Ларс Ниберг од Умеа Универзитетот во Шведска, цел тим на истражувачи од повеќе универзитети ширум светот, испитувани се нервните корелати на менталното временско патување за подобро да се разбере која е природата на менталното време но и како ова метафорично патување се случува.

„Менталното патување низ времето се состои од две независни множества на процеси: (1) оние кои ја одредуваат содржината на ваквото „патување" – што се случува, кои се актерите во случајот, каде се случуваат работите; слично на гледањето на филм, се она што го гледате на екранот. (2) оние кои го одредуваат субјективниот момент на времето каде што се случува настанот – минато, сегашно или идно" – вели Ендел Тулвинг од Универзитетот од Торонто, Канада, еден од тимот на Ниберг.

„Во когнитивната невронаука, знаеме поприлично многу (релативно говорејќи) за восприемањето, присеќавањето, знаењето и замислувањето на просторот" - вели тој. „Речиси ништо не знаеме за восприемањето, присеќавањето, знаењето и замислувањето на времето. Кога се сеќавате на нешто што сте го направиле вчеравечер, вие сте свесни не само дека настанот се случил и вие сте биле таму, како набљудувач или учесник (епизодна меморија), туку и дека тоа се случило вчера, односно, во време кое поминало. Прашањето кое го поставуваме е, како знаеме дека тоа се случило во време кое е поинакво од сегашното?"

Во нивната студија, истражувачите прашувале повеќе добро обучени испитаници продолжително да мислат како прават прошетка во позната околина во замислено минато, реално минато, сегашност и замислена иднина. Со одржувањето на иста содржина а единствена варијација во менталното време, истражувачите биле во можност да утврдат кои области од мозокот корелираат со мислењето за истата работа но во различно време.

Резултатите покажале дека некои делови од левиот латерален париетален кортекс, левиот фронтален кортекс и церебелумот, како и таламусот, биле различно активирани во зависност од тоа дали испитаниците мислеле на минатото и иднината, или пак на сегашноста. Значајно е да се истакне дека мозочната активност била многу слична кога се размислувало за не-сегашноста (замислено минато, реално минато или замислена иднина).

Со оглед дека менталното време е производ на човечкиот мозок и се разликува од надворешното време кое го мериме со часовници и календари, научниците овој тип на време го нарекуваат „субјективно време". Во овој контекст, хронестезија, по дефиниција, е форма на свесност која им дозволува на луѓето да размислуваат во ова субјективно време и ментално да патуваат низ него.

Некои претходни истражувања го поставуваа прашањето дали концептот на субјективно време е воопшто потребен за да се разберат сличностите во мозочната активност кога се мисли на минатото и иднината споредбено со сегашноста. Неколку студии во минатото, претполагаат дека способноста на мозокот за конструирање на сцени, а не субјективното време, е онаа која е клучна за способноста на мозокот да размислува за минати и идни настани. Како и да е, имајќи предвид дека во конкретнава студија, конструкцијата на сцената е држена како константа, новите резултати покажуваат дека способноста на мозокот да го осмисли концептот на субјективно време е всушност неопходност за да се објасни како размислуваме за минатото и иднината.

„Се досега, процесите кои ја одредуваат содржината и процесите кои го одредуваат времето не биле разделени при FMRI студиите за хронестезија. Особено пак, не се направени истражувања каде се идентификувани мозочни региони инволвирани единствено во времето, а не во времето заедно со одреден настан." – појасни Тулвиг. „Концептот за хронестезија е релативно нов (има мал број на пронајдени линкови од Google и речиси сите се од понов датум)". Затоа, јас би рекол, најбитниот наод во ова истражување е тоа што изгледа постојат посебни региони во мозокот кои се поактивни во (замисленото) минато и (замисленото) идно време отколку што се во (замислената) сегашност. Односно, најдовме доказ за хронестезија. Пред да го направиме истражувањето беше сосема можно да замислиме дека нема да пронајдеме ништо!"

„Во оваа фаза, прерано е да се зборува за потенцијалните импликации или примена на сознанијата за тоа како мозокот размислува за минатото, сегашноста и иднината. Нашата студија, се надеваме, е првото кокиче кое останатите ќе го следат. " – завршува Тулвиг.