Во нов труд кој за првпат беше презентиран на годишната средба на Американското здружение за напредок на науката...

,... Марк Хаусер, професор по психологија, биолошка антропологија и органска и еволуциона биологија на факултетот за уметности и науки на Харвард, ја претстави својата теорија за “човечка уникатност,” факторите кои ја прават човечката когници посебна. Тој претстави четири еволуирани механизми на човечко размислување кои ни даваат пристап до широк распон на информации и способност да најдеме креативно решение за нови проблеми кои се базираат на пристапот до овие информации.

“Животните делат многу градливи елементи кои се вклучени во човечкото размислување, но парадоксално, постои голема когнитивна разлика помеѓу луѓето и животните,” вели Хаусер. “Барајќи ги клучните разлики во когнитивните способности, ги наоѓаме елементите на човечката когниција кои се уникатни за човекот. Предизвикот е да се идентификува кои системи ги делат животните и луѓето, кои се уникатни и како овие системи се во меѓусебна интеракција.”

Неодамна, научниците открија дека некои животни размислуваат на начини кои порано се сметало дека се уникатни за човекот: на пример, некои животни имаат епизодна меморија или нелингвистички математички способности или капацитет за движење користејќи бележници. Сепак, покрај овие очигледни сличности, постои когнитивна јамка помеѓу луѓето и животните.

Хаусер претставува четири состојки за разликување на човечката когниција и покажува како овие капацитети го прават човековото размислување уникатно. Овие четири нови компоненти на човековото размислување се способноста за комбинирање и рекомбинирање на разни видови информации и знаење се цел да се стекне ново разбирање; за примена на истото “правило” или решение на еден проблем на различна и нова ситуација; да создаде и лесно да ги разбере симболичните претставувања на пресметките и сензорните влогови; и да ги одвои начините на размислување од суровиот сензорен и перцептуален влог.

Порано научниците ја гледале способноста да ги користат алатките како уникатна вештина на луѓето, но докажано е дека многу животни, како шимпанзата, исто така користат едноставни алатки. Сепак, разликите се јавуваат во начинот на кој луѓето ги користат алатите во споредба со животните. Додека помагалата на животните имаат една функција, животните не ги комбинираат материјалите за да создадат алат со повеќенаменска функција. Всушност, Хаусер вели дека оваа способност за комбинирање на материјалите и мисловните процеси е една од клучните функции кои го одделуваат човековото размислување.

Според Хаусер, животните имаат “ласерски зрак” интелигенција, во која специфичното решение се користи за решавање на специфичен проблем. Но, овие решенија не може да се применат во нови ситуации или да решат разни видови на проблеми. За споредба, луѓето имаат “проекторна” когниција, која ни дозволува да ги користиме мисловните процеси на нови начини и да го примениме решението на еден проблем во повеќе ситуации. Иако животните може да пренесуваат низ системите, тоа се прави на ограничен начин.
“За човечките суштества, овие клучни когнитивни способности може да отворат нови насоки на еволуција кои другите животни не ги експлоатираат, а оваа еволуција на мозокот е темел врз кој е изградена културната еволуција,” вели Хаусер.