Љубовта е сложена работа, си има многу страни и понекогаш се однесува како посебен ентитет иако е однос меѓу двајца луѓе.

Љубовта може да го предизвика најдоброто но и најлошото кај човекот. Која страна ќе преовлада, зависи од тоа кој начин е најдобар за заштита на врската, велат истражувачите кои ја проучуваат еволуцијата на романтичната љубов.

„Љубовта не е само сексуална желба, ниту пак е уникатна емоција, туку повеќе е состојба на мотивациски нагон, " - вели Артур Арон од Државниот Универзитет на Њујорк. До овој заклучок дошол преку проучувања кои вклучуваат употреба на функционална MRI за скенирање на мозокот со цел да ја разбере љубовта. Во своето ново истражување тој фрла светлина врз улогата на романтичната љубов во оформувањето, развојот и одржувањето на една блиска врска.

Темната страна на љубовта

„Од еволутивна гледна точка, љубовта ги спојува партнерите на подолг рок и се асоцира со цело богатство на позитивни процеси во една врска." – вели Џон Манер од Државниот Универзитет од Флорида. Па сепак, љубовта може исто така и да предизвика проблеми. „Колку повеќе љубов едниот партнер чувствува за другиот, толку повеќе може да изгуби ако врската се прекине. Се работи за заштита на сопствената врска." – објаснува Манер.

Манеровиот истражувачки тим си поставил задача да истражи колку љубовта може да ги сензитивизира луѓето доколку нивната врска е во опасност. Во три експерименти кои вклучиле 130 луѓе, сите во долготрајни врски, истражувачите ја тестирале осетливоста на луѓето во однос на некој атрактивен соперник или соперничка.

Во еден од експериментите тие им дале можност да ги „удрат" соперниците со доза (која не можела да предизвика повреда) на бел шум. Во друг, имале можност да ги разгледуваат нивните профили во еден сервис за барање партнери и да ги исмеваат.

За да ги споредат чувствата на романтична љубов спроти сексуалната привлечност, истражувачите ги подготвиле некои од испитаниците претходно, задавајќи им задача да напишат есеј за времето кога имале најсилно чувство на љубов кон својот партнер, а други ги натерале да напишат неутрални есеи или пак да напишат есеи во кои го опишуваат времето кога чувствувале силна сексуална привлечност кој нивните партнери.

Во секој од експериментите, истражувачите утврдиле дека оние кои биле претходно припремени со чувства на љубов за својот партнер се однесувале многу поагресивно кон соперниците. „Ова особено беше потенцирано кај оние луѓе кои се хронично љубоморни и се загрижени за неверноста" - раскажува Манер.

„Доживувањето на силни чувства на љубов кон својот партнер предизвикало состојба на будност за потенцијално неверство и ги навело да се однесуваат многу поагресивно кон соперниците" – вели Манер. „Така, иако љубовта има важна функција во врската – и во таа смисла е „најпрекрасната работа" – исто така може да има и своја мрачна страна."

„Економската" страна на љубовта

Една друга студија која ја разгледувала љубовта од еволутивна перспективна, дошла до сознание дека дури и тоа кога партнерот ќе одлучи да рече „Те сакам" зависи од своевидна анализа добивка-загуба во однос на врската и како е најдобро за да ја заштити.

Џош Акерман од МИТ и неговите колеги направиле шест студии во кои откриле дека иако обично луѓето сметаат дека жените се тие кои први признаваат љубов и се пресреќни ако им биде возвратено, всушност мажите се оние кои први ја признаваат љубовта и се чувствуваат посреќни ако им се возврати. Тие исто така дошле до сознание дека мажите биле посреќни ако го чујат тоа „Те сакам" пред двојката да има сексуален однос, а жените пак, се посреќни ако ваквата изјава дојде после сексот.

„Овие студии покажуваат дека нашите интуиции не се секогаш точни" – вели Акерман. „Кога и зошто изјавуваме романтична љубов е работа водена од длабоки мотиви кои најдобро се разбираат ставени во своевидна економска рамка. Љубовните изјави се слични на економски ресурси кои луѓето ги употребуваат како роба во преговарањето на своите романтични интереси."

Здравствената страна на љубовта

Истражувачите пронашле дека љубовта може да игра клучна улога во здравјето на долготрајната врска како и на самата двојка. Лиза Дајмонд од Јута Универзитетот ги проучувала повеќекратните нивоа на кои индивидуите вклучени во романтична врска си влијаат еден со друг врз расположението и физичкото функционирање.

Истражувачкиот тим на Дајмонд проучувал 34 двојки кои кохабитирале и го следел нивното здравје во периодот пред, за време, и по 4-7 дневна одделеност. Следењето вклучувало тестирања на плунката на двојките за кортизол, хормон кој е вообичаен за стресот. Физичката одделеност го зголемила нивото на кортизол и влијаела негативно врз спиењето и нивоата на позитивна интеракција.

„За време на одделеноста, само долгите телефонски разговори претставувале „валиден" контакт. Наодите може да придонесат за подобро разбирање на процесите преку кои долготрајните романтични врски се покажуваат добри за нашето здравје."

Очигледно, љубовта сфатена како посебен ентитет, може да биде насилник, економист и исцелител. Имајќи ја предвид нејзината комплексност, не е ни чудо што имаме потешкотии да ја разбереме. Сигурна е една работа, кога ја чувствуваме, таа е нешто многу силно во нас.