Дали можеме да го проценуваме идниот успех според претходните постигнувања, особено во спортот?

Кошаркарсктие фанови го препознаваат следното сценарио: Нивниот омилен кошаркар постигнува тројка. Нешто подоцна повторно ја добива топката на линијата за три поени. Но, дали фактот дека го погодил последниот шут ја зголемува веројатноста дека ќе се обиде повторно? Дали ја менува можноста дека повторно ќе погоди?

Новото истражување на д-р Јонатан Левенштејн и дипломецот Тал Нејман на Хебрејскиот Универзитетот во Ерусалим го разбива митот дека играчот кој постигнува еден или повеќе шутеви за три поени има поголема веројатност да го погоди и наредниот.

Извештајот од истражувањето ги зголемува сомнежите за способноста особено на спортистите, а и општо на луѓето, да го предвидат идниот успех врз основа на минатата изведба.

Левенштејн и Нејман испитуваа повеќе од 200 000 упатени удари од 291 најдобри играчи во НБА во 2007-2008 сезона, и повеќе од 15 000 упатени удари од 41 најдобри играчи во женската национална лига (WNBA) за време на сезоната 2008-2009.

Истражувачите проучуваа како погодоците или промашувањата влијаат врз однесувањето на играчот подоцна во натпреварот и открија дека после успешен обид за три поени, играчите имаа значително поголема веројатност да упатат уште еден шут. Со други зборови, успешниот шут позитивно го засилуваше обидот за дополнителен шут за три поени подоцна во натпреварот.

Изненадувачки, истражувачите го открија баш спротивното од тоа што играчите и фановите се склони да веруваат: играчите кои постигнаа „тројка" и потоа упатија нов шут за три поени имаа поголема веројатност да го промашат тој обид. Од друга страна, играчите кои ги промашија претходните обиди имаа поголема веројатност да погодат во наредниот обид. Според Левенштејн, "Студијата покажува дека покрај многугодишниот интензивен тренинг, дури и најдобрите кошаркари генерализираат од нивните најнеодамнешни активности и исходот од нив. Тие претпоставуваат дека дури еден шут е индикативен за идната изведба, но не земаат во предвид дека ситуацијата во која претходно погодиле е веројатно да биде различна од тековната."

Однесувањето на кошаркарите ги покажува ограничувањата на учењето од засилување, особено во сложена средина како кошаркарски натпревар.

"Учењето од засилување може да не ја подобри перформансата, дури може да ја оштети, доколку не се базира на точен модел од светот," објаснува д-р Левенштејн. "Ова влијаев врз однесувањето на секого: брокерите инвестираат според минатата перформанса на пазарот и командантите прават воени потези според резултатите од претходните битки. Свесноста за ограничувањата на овој вид на учење може да им помогне да го подобрат процесот на донесување на одлуки - како и оние на кошаркарите."