Невронаучниците досега документирале илјадници случаи на синестезија – состојбата кога едно сетило предизвикува реакција кај друго сетило.

Со помош на магнетна резонанца, невронаучниците ја откриваат невронаучната основа на синестезијата преку споредување на мозокот на пациентите со мозокот на здравите луѓе.
Каков вкус има жолтата боја? Која боја е буквата М? Ова се невообичаени прашања, меѓутоа постојат луѓе кои можат да ги спојат сетилата. Оваа појава се нарекува синестезија. Години наназад, синестезијата се сметаше за резултат од преголемата фантазија на луѓето. Меѓутоа, во последната деценија, истражувачите документирале стотици случаи за вакви луѓе кои имаат исклучителна моќ да ги спојат сетилата.

Цртежот на Даниел Итон е исполнет со светли бои. Меѓутоа, на сите цртежи, броевите и буквите постојано се обоени со една боја специфична за нив. Петнаесет години подоцна, Итон сеуште ги гледа неговите букви со тие бои.
„Ова е исто како да се обидувате да игнорирате некој кој стои пред вас а носи маица со многу живи бои. Тој едноставно привлекува внимание.“ – вели Итон.
Во групата за истражување на појавата на синестезија во Ватерло, Канада, невронаучниците анализираат како овие луѓе го перцепираат светот околу нив. Тие имаат неколку теории за тоа што предизвикува ваква појава, меѓутоа, за ова постои и невролошка основа.
„Мозокот на синестетите е различен,тоа го покажуваат снимките од магнетната резонанца,“ – вели Мајк Диксон, невронаучник на Универзитетот на Ватерло.

При едно британско истражување се правеле спореби помеѓу снимките на мозокот кај синестетите и обичните луѓе. Кога еден истражувач почна да зборува за бројките, се активирал предел во мозокот на синестетите кој препознава боја. Кај не-синестетите, мозокот не реагирал на боја.
Диксон вели дека синестезијата воопшто не е штетна. За некои дури има и големи придобивки.
Џејсон Корзенко има временско-просторна синестезија. Него пред очи му излегуваат дати. Тој никогаш не заборава родендени, годишнини и секакви други активности.
„Јас ова го сметам за дарба,“ – вели Корзенко.

Истражувачите сеуште не можат да ја откријат реткоста на синестезијата. Некои велат дека има околу 2000 луѓе кои го доживеале тоа, а други велат дека се јавува кај еден на 200 луѓе. Повеќето се согласуваат дека синестетите се раѓаат со споени сетила и тоа може да е наследно.
Позадина: Некои луѓе можат “да чувствуваат” бои, а не само да ги гледаат, други пак можат да вкусат, да слушаат или да мирисаат бои. Ова се јавува како резултат на ретка невролошка основа наречена синестезија, каде што доаѓа до мешање на две или повеќе сетила.
Типови на синестезија: Има различни видови на синестезија. На пример, некои ги поврзуваат броевите и буквите со боите. Во нивната перцепција, кога замислуваат боја, пред нив, како на замислен екран се појавуваат броеви или букви со таа боја. Перцепивните синестети поврзуваат вид со звук, а концептуалните синестети реагираат на време.На пример, еден ваков синестет може да ги гледа месеците од годината како лента обвиткана околу телото во 12 различни бои, посебни за секој месец.

Причини за појава на синестезија: Постојат неколку теории за тоа зошто се појавува синестезијата. Една теорија вели дека постои нерегуларна врска помеѓу невроните во мозокот која ги прекршува нормалните граници кои постојат меѓу сетилата. Друга теорија вели дека сите деца кога се раѓаат се синестети и со текот на растењето ги поставуваат тие граници. Сепак, ниту една од теориите не може да се тестира, затоа што сеуште не постои таква технологија за анализирање на мозокот. Исто така, постојат дроги како што е ЛСД кои можат да предизвикаат синестезија кај поединци.