Некои алтруистични акции може да бидат управувани од попрактична, несвесна мотивација. Таков е случајот со учтивоста.

Истражувањето на докторантот Џозеф Сантамариа и д-р Дејвид Розенбоум од Пенсилванија Стејт Универзитетот е очигледно првото кое комбинира две полиња на студирање кои вообичаено се сметаа за неповрзани: алтруизмот и моторната контрола.

“Начинот на кој етикетата беше гледана од Емили Пост - дека сме пристојни доколку ги следиме социјалните прописи - е несомнено дел од тоа,” вели професорот по психологија Розенбоум.

“Нашиот увид е дека постои уште еден придонесувач: психичката претстава за физичкиот напор на другите луѓе. Значајно истражување во полето на моторната контрола покажува дека луѓето се добри во проценувањето за тоа колку тие и другите се трудат,” вели Розенбоум. “Ние сфативме дека овој концепт може да се прошири во модел на заеднички напор на учтивоста.”

Истражувачите ги снимија луѓето кои се приближуваа и поминуваа низ врата на универзитетската зграда. Од лентите се анализираше врската помеѓу неколку однесувања: Дали првата личност ја задржа вратата за следната или следните личности и колку долго? Како веројатноста за задржувањето на вратата зависи од растојанието помеѓу првата личност до вратата и кој и да следеше по неа?

“Најважниот резултат,” вели Розенбоум, “беше тоа што кога некој ќе стигнеше до вратата, а потоа следеа две лица, првата личност до вратата ја држеше подолго отколку ако следеше само една личност. Внатрешната пресметка на делот кога пристигнува првата личност беше, ‘Од мојот алтруизам ќе имаат корист повеќе луѓе, затоа ќе ја задржам вратата подолго.’”

Друг наод: следбениците кои ја забележаа личноста која ја држи вратата ги забрзаа своите чекори, помагајќи во исполнувањето на “имплицитниот пакт” помеѓу нив и оној кој ја држи вратата “за да го одржат нивниот здружен напор под количината на нивните индивидуални напори за отворање на вратата,” пишуваат авторите.

Почесто објаснување на тоа зошто пружаме физички гест на учтивост е нешто што истражувачите го нарекуваат модел на “критична дистанца”: Ние правиме нешто за некого доколку е доволно блиску. Но, истражувачите го сметаа тој модел за недоволен.

“Потребен ни е начин на опишување зошто постои промена на веројатноста” за извршување на задачата и за потрошување на повеќе време на неа, вели Розенбоум. Дали критичната дистанца е 3 метри? Зошто не 15 метри? Што е “доволно блиску?” И зошто да се чека подолго ако следат повеќе луѓе?

“Сепак се враќате на прашањето за тоа што се обидуваат да постигнат индивидуите,” вели тој.

Розенбоум го гледа моделот на заеднички напор како поттикнувачки, а не намалувачки во однос на нашата благодарност за добри манири: “Тоа се луѓе кои веројатно нема да се видат повторно,” вели тој, “но во оваа минлива интеракција, тие го редуцираат меѓусебниот напор. Овој мал гест е го воздигнува оштеството на повисоко ниво.”