Жените кои овулираат се сметаат за попривлечни од страна на мажите, дури и кога не се дотерани.

Една дваесет и едногодишна девојка беше внимателно истренирана да не флертува со никој што ќе влезе во нејзината лабораторија во текот на неколку месеци. Нејзината реакција се базирала на контакт со очите и минимален разговор. Не користела шминка и парфем, косата ја носела во реп и секогаш носела фармерки и маичка.

Сите млади мажи мислеле дека е нивна колешка од државниот Универзитет во Флорида која учествувала во експеримент што главно ја опфаќал неа и мажите што работеле на сложувалка од лего коцки. Меѓутоа, вистинскиот експеримент дошол подоцна, кога секој маж ја оценувал нејзината привлечност. Претходните истражувања покажале дека жената во нејзината плодна фаза од менструалниот циклус била попривлечна, и истиот ефект се испитувал токму тука – но само кога оваа жена била оценета од маж кој не бил во врска со друга жена.

Останатите мажи, тие што биле во врска, ја оцениле како особено помалку привлечна кога била во најплодните денови, можеби затоа што тогаш тие почувствувале дека во тој период претставувала најголема закана за нивната сериозна врска. За да одбегнат опасност, веројатно си се убедувале себеси дека не била многу привлечна.

Овој експеримент е дел од новиот тренд на еволутивната психологија со која се анализира “одржувањето на врската”. Претходните истражувања покажаа како еволуцијата ни предодредила да наоѓаме партнери: како мажите и жените ги бираат партнерите поради симетријата на лицето, формата на телото, социјалниот статус и средствата.

Меѓутоа, играта на еволутивно парење не била поврзана само со барање на симетрично лице во еден бар со слободни луѓе. Природната селекција игра на картата на оние кои останале доволно заедно за да огледуваат деца: мажите и жените кои можат да ја одржат врската и ги прават среќни нивните родители. Тие имале најголеми придобивки поради тоа што останале верни или барем поради способноста да изгледаат дека се верни а притоа дискретно да изневеруваат.

Можеби некои од мажите во Флорида само се обидувале да делуваат дека се верни со што ја намалувале привлечноста на девојката, исто како што сопругот ги игнорира жените кои неговата сопруга ќе ги посочи (Манекенката од Victoria’s Secret? Бљак, па таа е костур со силикони). Меѓутоа, Џон Менер, коавтор на истражувањето, вели дека ова не е многу релевантно бидејќи мажите ги пополнувале одговорите во приватност и очекувале дека резултатите ќе бидат анализирани само од истражувачите.

„Веројатно мажите навистина сакаат да се оттргнат од било какви искушенија што ги почувствувале за жената во нејзините овулативни денови,“ – вели доктор Менер, кој работел заедно со Саул Милер, психолог од Флорида. Тие се обидувале да се убедат себеси дека таа била непривлечна. Мислам дека некои мажи дури и почнале да веруваат во тоа што го рекле. Некои можеби ја почувствувале опасноста од нивната забранета желба, меѓутиа со тоа што изговориле дека не им е атрактивна, си помогнале себеси да го задушат нагонот.

Тешко е да се поверува дека мажите можат да одредат дека жената е во нејзините плодни денови само преку седење до неа неколку минути. Научниците долго време претпоставувале дека овулацијата кај луѓето може да се сокрие.

Меѓутоа, последните истражувања забележале големи промени во однесувањето кај жените кои биле во најплодните денови. Жените што играат стомачен танц земаат поголем бакшиш (освен ако не земаат апчиња за контрацепција за да ја намалат овулацијата, а во ваков случај бакшишот е пак помал). Исто така, кај жените се покачува тонот на нивниот глас. Мажите го оценуваат нивниот мирис како попривлечен и притоа лачат повисоко ниво на тестостерон.

„Фасцинантниот податок за ова е дека се се случува несвесно,“ – вели Марти Хаселтон, психолог од Универзитетот во Калифорнија. „Овулацијата им влијае и на мажите и на жените, меѓутоа не знаеме дека таа ги прави овие основни промени во нашето однесување. По се изгледа дека и не сме толку различни од животните.“

Кога се во најплодните денови, жените имаат желба да излегуваат и да танцуваат, а и се облекуваат попривлечно (ова било забележано и од мажите и од жените). Кај некои жени се менува и нивниот однос кон родителите, покажува истражувањето на доктор Хаселтон, Кристина Ларсон и Стивен Генгстед од Универзитетот во Мексико.

„Жените во сериозна врска со мажи кои не се многу привлечни, почнуваат да се загледуваат во други мажи и да флертуваат“ – вели доктор Хаселтон. „Тие почнуваат да ги критикуваат нивните партнери и не се чувствуваат баш “како едно” со нив во оние неколку денови пред овулација. Меѓутоа, тоа не значи дека сакаат да ги напуштат партнерите.“

„Овие жени не го менуваат нивното чувство кога станува збор за врската,“ – вели доктор Хаселтон. „Тие не сакаат да ги напуштат партнерите. Сакаат само да разгледаат наоколу во другите мажи и да ги земат во предвид како можни партнери за секс.“

Ова го потврдува еволутивното објаснување за “добрите гени” на изневерувањето: краток флерт со некој згоден тип може да направи дете со подобри гени кое ќе има поголеми шанси да ги наследи гените од мајката. Меѓутоа, овој вид на неверност е ризичен за жените кој имаат партнер кој не им е привлечен подолго време и ја открил нејзината игра и ја остава сама да го одгледува детето. Па затоа, на неа и изгледа логично да го намали ризикот и да биде “неверна” само во периодот кога е плодна.

Според истата еволутивна логика, има смисла и загриженоста на партнерот за жената кога таа е во плоден период, и токму таков е случајот со врската на д-р Хаселтон и д-р Гангештад. Непривлечниот маж станал многу љубоморен и се занимавал со поинтензивно “набљудување на партнерката” за време на нејзините плодни денови – можеби затоа што почувствувале промена во нејзинниот физичкиот изглед или пак сфатиле дека жената почнала да флертува.

Најбезбеден начин за мажот и жената да останат во врска е да избегнуваат да гледаат во можните партнери, и се чини дека постојат суптилни ментални механизми за да се спречи окото да лута на сите страни, откри експериментот на доктор Манер и неговите колеги.

На мажите и жените кои биле дел од експериментот им биле нафрлани зборови како “страст” или ”бакнеж”, а потоа им биле прикажани и неколку фотографии. Мажите и жените кои не биле во врска не можеле да престанат да гледаат во фотографиите на кои имало луѓе од спротивен пол кои биле многу згодни – нивните погледи останувале на сликите иако веќе требало да се префрлат на нова слика која била прикажана на друг дел од екранот.

Лицата кои биле во врска реагирале различно. Тие побрзо го тргале погледот од фотографиите. Зборовите што ги слушале несвесно го активирале нивниот заштитниот механизам: Не ме искушувај! Ништо не гледам! Ништо не гледам!

Ова се добри вести за фановите на верноста, меѓутоа има уште еден мал експеримент. Тука, истражувачите направиле на испитаниците да им биде тешко да ја видат јасно фотографијата со привлечните луѓе. И мажите и жените повеќе се труделе да погледнат во забранетото овошје. Потоа, покажале помала заинтересираност за сопствените партнери и поголема склоност кон неверство.

Лекцијата што ја научивме е дека премногу “набљудување на партнерот” може да го наруши “одржувањето на врската.”

„Не сакаме нашите партнери да гледаат во други луѓе бидејќи тоа може да е штетно за врската,“ – вели д-р Менер. „Но, да им забраниме да гледаат е исто така штетно, а може да има и полоши последици.“ Оставени сами на себе, свесно или не, можеби ќе успеат сами да се оттргнат и да се контролираат.